Παρασκευή, 14 Αυγούστου 2015

ΒΙΚΤΟΡΙΝ ΜΕΡΑΝ : Η ΜΟΥΣΑ ΤΟΥ ΜΟΝΕ

Η Βικτορίν Μεράν (Victorine Meurent 1844-1927), ήταν το αγαπημένο μοντέλο του Μανέ. Γεννήθηκε στο Παρίσι από μια οικογένεια της εργατικής τάξης και έδειξε από νωρίς το ενδιαφέρον της για τη μουσική-έπαιζε κιθάρα και βιολί- και για τη ζωγραφική. Από 16 χρονών δούλευε σαν μοντέλο στο εργαστήρι του ζωγράφου Τhomas Couture, από το οποίο είχε αποφοιτήσει και ο Μανέ.
Προσωπογραφία της Μεράν-Μουσείο Καλών τεχνών Βοστώνης
Ήταν και η ίδια ζωγράφος παρ΄ότι ελάχιστα είναι γνωστά για τα έργα της, κατάφερε όμως να εκθέσει στο Σαλόνι του 1876, εκεί όπου απορρίφθηκαν έργα του Μανέ. 'Ηταν γνωστή σαν εξαιρετικός χαρακτήρας με πολύ ισχυρή προσωπικότητα και ανεξάρτητο πνεύμα. Πόζαρε για τον Μανέ με μεγάλα ενδιάμεσα διαλείμματα ανάλογα με τη διάθεσή της. Η συνάντησή τους ήταν τυχαία - άλλοι λένε ότι συναντήθηκαν στο δικαστικό μέγαρο, άλλοι στο δρόμο - η αλήθεια είναι όμως ότι ο Μανέ έμεινε έκπληκτος από το ξεχωριστό παρουσιαστικό της. Το 1860 η Μεράν πήγε στην Αμερική γύρισε όμως απογοητευμένη πάλι στο Παρίσι το 1872, όπου έσβησε μέσα στο αλκοόλ και τη λήθη. Το πρόσωπό της και η προσωπικότητά της αποτυπώθηκαν σε εννιά πίνακες του Μανέ , δύο από τους οποίους σημάδεψαν την ιστορία της ζωγραφικής.

                                                               STREET SINGER   
Street singer (1862) -Μουσείο καλών τεχνών Βοστώνης
  Ο Προυστ θυμάται πως μια μέρα που περπατούσε με το Μανέ, μια γυναίκα με κιθάρα βγήκε από ένα καφέ. Ο Μανέ έτρεξε προς το μέρος της και της ζήτησε να του ποζάρει. Αυτή αρνήθηκε γελώντας. ''Δεν πειράζει - φώναξε ο Μανέ - αν δεν θέλει να ποζάρει έχω πάντα την Βικτορίν''.
                                       Η ΒΙΚΤΟΡΙΝ ΜΕΡΑΝ ΜΕ ΣΤΟΛΗ ΕΣΠΑΝΤΑ (1862)

Ο πίνακας αυτός - ασυνήθιστος και προκλητικός για την εποχή του - εκτέθηκε στο Σαλόνι των Απορριφθέντων και πέρασε μάλλον απαρατήρητος λόγω του σκανδάλου που προκάλεσε το ''Γεύμα στη χλόη'' που ήταν αναρτημένο δίπλα του. (Το ''Σαλόνι'' την εποχή εκείνη ήταν η μόνη ευκαιρία για τους ζωγράφους να εκθέτουν τα έργα τους. Η Ακαδημία Καλών Τεχνών  καθόριζε όχι μόνο τη θεματολογία αλλά και τις τεχνικές που έπρεπε να ακολουθούν οι ζωγράφοι ώστε τα έργα τους να εκτεθούν στο ''Σαλόνι''. Το 1863 - με παρέμβαση του Ναπολέοντα Γ'- οργανώθηκε παράλληλη έκθεση - το Σαλόνι των απορριφθέντων - όπου εκτίθεντο τα έργα που είχαν απορριφθεί).

                                                  ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΠΑΠΑΓΑΛΟ (1866)
 Η ολόσωμη απεικόνιση της Βικτορίν με ευγένεια και χάρη ήταν μάλλον η απάντηση του Μανέ στον αντίστοιχο πίνακα του Κουρμπέ που εκτέθηκε κι αυτός στο Σαλόνι του 1866.
Γυναίκα με παπαγάλο του Κουρμπέ
 'Ενας κριτικός της εποχής μάλιστα είπε υποτιμητικά για τον Μανέ : ''πήρε τον παπαγάλο από τον Κουρμπέ και τον έβαλε δίπλα σε μια γυναίκα με ροζ φόρεμα. Αυτοί οι ρεαλιστές δεν είναι ικανοί για τίποτα περισσότερο''.





                                                                                                                                                                                                          ΓΕΥΜΑ ΣΤΗ ΧΛΟΗ

  Όταν το 1863 παρουσιάστηκε ο πίνακας στο Σαλόνι των Απορριφθέντων, ξέσπασε μια τεράστια θύελλα αντιδράσεων στην αστική κοινωνία του Παρισιού. Κοινό, κριτικοί, ακόμα και ο ίδιος ο Ναπολέων Γ', θεώρησαν τον πίνακα ανήθικο και μάλιστα ο ίδιος ο αυτοκράτορας, έδωσε εντολή να απομακρυνθεί από τον χώρο της έκθεσης. Ποιά ήταν όμως η αιτία που αυτός ο πίνακας εξόργισε σχεδόν τους πάντες;
Πρώτα-πρώτα η σκηνή υπαινίσσεται ερωτική συνεύρεση : μια γυναίκα γυμνή, η Βικτορίν- κοιτώντας στα μάτια το θεατή- πλαισιωμένη από δύο κυρίους καλοντυμένους και αναγνωρίσιμους (ο ένας ο αδερφός του ζωγράφου κι ο άλλος ο Φερντινάν Λέενχοφ). Είμαστε επίσης σε μια εποχή που το ''γυμνό'' στην τέχνη είναι αποδεκτό μόνο σε αλληγορικά θέματα με θε'ι'ικές και μυθολογικές μορφές.
Ίσως και  ο αρχικός στόχος του Μανέ  ήταν να σκανδαλίσει το κοινό με τον ρεαλισμό του και να ξεπεράσει τον ανταγωνιστή του Γκουστάβ Κουρμπέ ο οποίος θεωρείτο ότι ήδη είχε ξεπεράσει τα όρια της ''ευπρέπειας'' με τα θέματά του.
 Οι τρεις φιγούρες είναι αντιγραφή από τον πίνακα του Ραφαήλ ''η εκλογή του Πάρη''.
Η εκλογή του Πάρη του Ραφαήλ από χαρακτικό του Ρειμόντι
                                                                         Η ΟΛΥΜΠΙΑ

Αν το Γεύμα στη χλόη προκάλεσε αντιδράσεις η ''Ολυμπία'' ήταν πραγματικό σκάνδαλο για την εποχή. Μιά θερμή γυναίκα που ζει στο Παρίσι του 1860, πλήρως αναγνωρίσιμη , με ένα όνομα που συχνά χρησιμοποιούν οι πόρνες , με μια κορδέλα στο λαιμό - χαρακτηριστικό της Βικτορίν - τις παντόφλες και το βραχιόλι της, ανατρέπει τελείως τα μέχρι τότε αποδεκτά δεδομένα στην απεικόνιση του γυμνού. Αυτό που σόκαρε - ίσως περισσότερο από τη ''γύμνια''- ήταν η δύναμη στο βλέμμα που κατευθύνεται κατευθείαν στο θεατή - πελάτη και δεν αφήνει καμμία αμφιβολία για το ρόλο της ως πόρνη. Στο βλέμμα αυτό όλοι αναγνώρισαν την ισχυρή προσωπικότητα της Βικτωρίν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου